Là nhiệm vụ khoa học và công nghệ do Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao chủ trì thực hiện, CN. Nguyễn Văn Toàn làm chủ nhiệm, được nghiệm thu năm 2024.

Cây dừa cạn (Catharanthus roseus) ở Việt Nam được đánh giá là thảo dược tốt, có hàm lượng alkaloid tương đương dừa cạn ở Madagascar, chứa khoảng 0,1 - 0,2% alkaloid toàn phần. Các alkaloid này được gọi chung là vinca alkaloid có khả năng ứng dụng trong y học để điều trị ung thư, do đó ngày càng có nhiều nghiên cứu sản xuất sinh khối rễ dừa cạn để thu các hợp chất vinca alkaloid, với hàm lượng cao hơn, thu hồi dễ và có chất lượng đảm bảo.

Dừa cạn còn gọi là bông dừa, có nguồn gốc từ miền Ðông châu Phi, cây mọc hoang dại và đuợc trồng ở nhiều nuớc nhiệt đới như Việt Nam, Ấn Ðộ, châu Úc,… Dừa cạn từ lâu đã đuợc sử dụng làm thuốc trong điều trị ung thu máu, phổi và bệnh bạch cầu lympho cấp. Trong dân gian vẫn dùng trị cao huyết áp, trị bệnh đái tháo đường, chữa tiêu hóa kém và chữa lỵ, thông tiểu tiện, chữa bệnh đi tiểu đỏ và ít. Ngoài các giá trị về dược liệu, dừa cạn còn được trồng làm cảnh do cây có thể chịu được các điều kiện khô hạn và thiếu chất dinh dưỡng, thời gian ra hoa kéo dài và quanh năm ở khu vực nhiệt đới, từ mùa xuân tới cuối mùa thu ở khu vực ôn đới ấm, đa dạng về màu sắc hoa,…

Trong quy trình khai thác rễ tơ nói chung và rễ tơ cây dừa cạn nói riêng, bên cạnh việc lựa chọn dòng rễ tơ thích hợp, nuôi cấy sinh khối rễ tơ dừa cạn cũng bị ảnh hưởng rất lớn khi điều kiện nuôi cấy, hệ thống nuôi cấy cũng như các đặc điểm biến dưỡng bị thay đổi theo thời gian. Vì vậy cần hoàn thiện công nghệ sản xuất sinh khối rễ dừa cạn trên quy mô nhỏ và lớn, đảm bảo quy trình ổn định, thu được lượng sinh khối lớn nhất, chứa hàm lượng alkaloid cao nhất.

Nhiệm vụ nghiên cứu trên được thực hiện với mục tiêu hoàn thiện quy trình nhân nuôi sinh khối rễ tơ dừa cạn trên hệ thống bioreactor; hoàn thiện quy trình chiết tách vinca alkaloid bằng phương pháp CO2 siêu tới hạn.

Rễ tơ dừa cạn trong thí nghiệm nghiên cứu về môi trường nuôi cấy

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành các nội dung, thí nghiệm như: lưu giữ, hoạt hóa và xác định khả năng sinh tổng hợp alkaloid của dòng rễ tơ dừa cạn; khảo sát ảnh hưởn